Yüksek binalardaki çatı teras bahçelerinin tasarım yaklaşımlarıyla birlikte kullanıcı açısından etkileri

21. yüzyıl ile birlikte özellikle büyükşehirlerde küreselleşme, nüfus artışı, teknolojinin gelişimiyle yeni yapılaşma türleri arasına giren yüksek binalar kullanıcı açısından fiziksel, sosyal ve psikolojik boyutlarda da önem arz etmektedir. Bu boyutların içinde kullanıcı açısından, yüksek binalarda iç ve dış mekânlarla birlikte yapılaşma, bitki ve ağaç türlerine göre çatı tipi uygulama yaklaşımları, sosyokültürel, aidiyet, çevre ve psikolojik gibi birçok kavram da irdelenmektedir. Daha önceki yıllarda tek fonksiyonlu mekân organizasyonu olarak işlevini sürdürürken, kullanıcıların ihtiyaç ve talepleri doğrultusunda 21. Yüzyılla birlikte çok fonksiyonlu mekân organizasyonuna dönüşmektedir. Aynı çatı altında karma fonksiyonlu yapı olma özelliğini taşıyarak, sürdürebilir ve ekolojik açıdan da alternatif çözüm yaklaşımları da üretilmektedir. Alternatif çözüm yaklaşımları arasında yer alan çatı-teras bahçelerinin çatı tiplerine göre yüksek binalarda açık, yarı açık ve kapalı olmak üzere tasarım yaklaşımlarıyla birlikte kullanıcılar için yeni bir yön çizmektedir. Bu yöntem kullanıcılar için fiziksel, sosyal ve psikolojik açıdan bir değerlendirme yapmasına neden olmakta ve yüksek binalarda çatı-teras bahçeli bir yapıyı tercih etme sebepleri arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı; yüksek binaların çatı ve teras bahçelerinin tasarım yaklaşımlarıyla birlikte kullanıcılar açısından etkileri incelenmiştir. Literatürde konuyla ilgili pek çok çalışma bulunmasına rağmen, yüksek bina açısından merkeze alan yeterli sayıda araştırma olmadığı tespit edilmiştir. Buna bağlı olarak araştırma için; yüksek binalardaki çatı ve teras bahçelerinin kullanıcıya park ve bahçeler gibi dış mekân deneyimi sunması konu olarak seçilmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden, betimsel durum analizi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında birinci eksende yüksek binalarda çatı teras bahçelerinin tasarım yaklaşımları, ikinci eksende bu tasarım yaklaşımların örneklerle incelenmesi, üçüncü eksende kullanıcı açısından etkileri incelenmiştir.

With the 21st century, especially in metropolitan cities, high-rise buildings, which are among the new types of construction due to globalization, population growth, and the development of technology, are also important in physical, social and psychological dimensions for the user. Within these dimensions, many concepts such as structuring in high-rise buildings with indoor and outdoor spaces, roof type application approaches according to plant and tree species, socio-cultural, belonging, environment and psychological are also examined in terms of the user. While it continued to function as a single-functional space organization in the previous years, it turns into a multi-functional space organization with the 21st century in line with the needs and demands of the users. Sustainable and ecological alternative solution approaches are also produced by being a mixed-functional structure under the same roof. Roof-terrace gardens, which are among the alternative solution approaches, draw a new direction for users with their design approaches as open, semiopen and closed in high-rise buildings according to the roof types. This method causes users to make a physical, social and psychological evaluation and is among the reasons for preferring a roof-terrace garden structure in high-rise buildings. The aim of this study; In this study, the effects of the roof and terrace gardens of high-rise buildings in terms of users were examined together with the design approaches. Although there are many studies on the subject in the literature, it has been determined that there is not enough research that focuses on high-rise buildings. Accordingly, for research; Roof and terrace gardens in high-rise buildings offer the user an outdoor experience like parks and gardens. The study was carried out using descriptive situation analysis, one of the qualitative research methods. Within the scope of the research, the design approaches of roof terrace gardens in high-rise buildings on the first axis, the examination of these design approaches with examples on the second axis, and the effects on the user on the third axis are examined.