Çocukluk çağı travmaları ve obsesif kompulsif bozukluk ilişkisinde mentalizasyon ve interosepsiyonun aracılık etkisi

Obsesif Kompulsif Bozukluk, dünya genelinde nüfusun %1 ila %3'ünü etkileyen ve kadınlarda erkeklerden daha sık görülen psikiyatrik bir bozukluktur (Brock vd. 2024; Fawcett vd., 2020; Ruscio vd., 2010). Obsesif Kompulsif Bozukluk tanılı bireylerde çocukluk çağı travmalarının olması hastalığın daha kötü seyri ile ilişkilendirilmiş, psikoterapide travmaları ele almanın önemli olabileceği vurgulanmıştır (Kessler vd., 2010; Kyrios vd. 2018). Literatür, bedenin psikolojik iyi oluş için önemini, travma alanındaki rolünü ve psikoterapilerde bir güvenlik üssü olarak kullanımına yönelik müdahalelerde kaynak olarak kullanılmasını vurgulamaktadır (Ogden vd., 2006; van der Kolk, 1994). Mentalizasyon ve interosepsiyon ilişkisinde ise literatür kısıtlı olmakla beraber kişinin kendi içsel durumlarına ilişkin anlayışının başkalarının içsel durumlarını anlamaya yardımcı olabileceği belirtilmektedir. Bu çerçevede interosepsiyon ile mentalizasyon arasındaki mekanizmaların aydınlatılmasının, interosepsiyonu destekleyerek mentalizasyonu geliştirmek amaçlı uygulamalara katkı sağlayabileceği vurgulanmıştır (Ondobaka vd., 2017). Bu çalışmada klinik örneklem ve kontrol grubunda çocukluk çağı travmalarının obsesif kompulsif bozukluk semptomları ile olan ilişkisinde mentalizasyonun ve interosepsiyonun seri çoklu aracı değişken rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Mayıs 2024-Mayıs 2025 tarihleri arasında NP Feneryolu Tıp Merkezi Psikiyatri Polikliniğine ayaktan tedavi görmekte olan OKB tanısı alan 66 yetişkin hasta ve aynı tarihler içerisinde herhangi bir psikiyatrik tanısı olmayan 62 birey araştırmaya dahil edilmiştir. Demografik Bilgi Formu, İçsel Algılayıcı Farkındalığın Çok Boyutlu Değerlendirmesi Ölçeği II, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Zihinselleştirme Ölçeği, Boyutsal Obsesif Kompülsif Bozukluk Ölçeği, Akut Stres Belirti ÖlçeğiYetişkin veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS v.21 istatistik analiz programı ile istatistiksel analize tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda hem obsesif kompulsif bozukluk grubunda hem de kontrol grubunda çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif bozukluk arasındaki ilişkide interosepsiyonun ve mentalizasyonun seri çoklu aracılık rolü anlamlı bulunmamıştır. Buna karşın, modele kontrol değişkeni olarak eklenen akut stres belirtileri, OKB grubunda OKB semptomlarının güçlü bir yordayıcısı olarak ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda akut stresin kontrol grubunda hem mentalizasyon kapasitesini azalttığı hem de OKB belirtilerini anlamlı biçimde artırdığı saptanmıştır. İleride yürütülecek araştırmalar için daha geniş örneklemlerle çalışılması, interosepsiyon ve mentalizasyonun etkisinin daha net görülebileceği boylamsal çalışmaların gerçekleştirilmesi, interosepsiyonun farklı boyutlarının da ölçülmesi önerilmektedir.

Obsessive-Compulsive Disorder is a psychiatric disorder affecting approximately 1% to 3% of the global population and is more prevalent among women than men (Brock et al., 2024; Fawcett et al., 2020; Ruscio et al., 2010). The presence of childhood traumas in individuals diagnosed with obsessivecompulsive disorder has been associated with a more severe course of the disorder, emphasizing the importance of addressing traumatic experiences within psychotherapy (Kessler et al., 2010; Kyrios et al., 2018). The literatüre highlights the significance of the body in psychological well-being, its role in trauma, and its use as a resource and a secure base in psychotherapeutic interventions (Ogden et al., 2006; van der Kolk, 1994). Although research on the relationship between mentalization and interoception is limited, it has been suggested that understanding one’s own internal states may facilitate the ability to comprehend the internal states of others. Within this framework, elucidating the mechanisms between interoception and mentalization may contribute to interventions aiming to enhance mentalization by supporting interoceptive awareness (Ondobaka et al., 2017). The present study aimed to investigate the serial multiple mediation role of mentalization and interoception in the relationship between childhood traumas and obsessive-compulsive disorder symptoms in a clinical sample and a control group. Between May 2024 and May 2025, 66 adult outpatients diagnosed with obsessive-compulsive disorder at NP Feneryolu Medical Center, Department of Psychiatry, and 62 individuals without any psychiatric diagnosis during the same period were included in the study. The data collection instruments comprised the Demographic Information Form, Multidimensional Assessment of Interoceptive Awareness Scale-II, Childhood Trauma Questionnaire, Mentalization Questionnaire, Dimensional ObsessiveCompulsive Scale, and Acute Stress Symptoms Scale–Adult. The collected data were analyzed using the SPSS v.21 statistical software package. The analyses revealed that the serial multiple mediation roles of interoception and mentalization in the relationship between childhood traumas and obsessive-compulsive disorder symptoms were not statistically significant in either the obsessive-compulsive disorder or the control group. However, acute stress symptoms-one of the controlled variables in the model-emerged as a strong predictor of obsessive-compulsive disorder symptoms within the obsessive-compulsive disorder group. Furthermore, in the control group, acute stress was found to significantly reduce mentalization capacity and increase obsessive-compulsive disorder symptoms. Future research should consider larger samples, conduct longitudinal studies to better capture the effects of interoception and mentalization, and assess the distinct dimensions of interoception more comprehensively.