Ebeveynler ile çocuksuz bireylerin yaşam doyumları açısından karşılaştırılması: yaşamda anlamın etkisi ve özgeciliğin düzenleyici rolü

Literatüre bakıldığında ebeveynlik statüsü ve yaşam doyumu üzerine olan çalışmalar bulunmakla birlikte, yaşam doyumu üzerinde önemli bir etkisi bulunduğu bilinen yaşamın anlamının aracılık etkisinin çalışıldığı literatür kısıtlıdır. Bununla birlikte bu çalışmada özgeciliğin yaşamda anlam algısını artırabilecek bir olgu olması sebebiyle düzenleyici etkisine yer verilmiş ve bütüncül bir model sunabilmek hedeflenmiştir. Bu çalışma kapsamında katılımcıların çocuk sahibi olma durumlarının yaşam doyumları bağlamında karşılaştırılırken bu ilişkide yaşamın anlamı ve özgeciliğin aracılık ve düzenleyicilik rollerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yaşamın anlamı, mevcut ve aranan anlam olmak üzere iki alt boyutta değerlendirilmektedir. Bununla birlikte katılımcıların yaşam doyumlarının sosyodemografik faktörlere ile olan ilişkileri de incelenmiştir. Araştırma örneklemi 18-73 yaş aralığında kadın ve erkeklerden oluşmaktadır. Araştırma örneklemine çevrimiçi yollardan kartopu örnekleme ile ulaşılmıştır. Araştırma verileri Sosyodemografik Bilgi Formu, Yaşam Doyumu Ölçeği, Yaşamda Anlam Ölçeği ve Özgecilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin analiz edilebilmesi adına SPSS v31 ve Hayes PROCESS eklentisi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre çocuk sahibi olan bireylerin yaşam doyumları çocuksuz bireylere kıyasla daha yüksektir. Fakat bu ilişki arasında yaşamın aranan anlamının kısmi, yaşamın mevcut anlamının ise tam aracılık etkisi olduğu görülmektedir. Bununla birlikte bu model ve örneklem kapsamında özgeciliğin düzenleyici bir etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak bu çalışma ebeveynliğin yaşamda anlam algısını destekleyen kayda değer bir kaynak olduğunu göstermekle beraber, yaşamda anlamın kaynağını farklı şekillerde bulabilen bireylerin de yaşam doyumlarının yüksek olacağına dair önemli bir bulgu sunmaktadır.

Although there are studies on parenting status and life satisfaction in the literature, the mediating effect of meaning in life, which has a significant effect on life satisfaction, is limited. However, in this study since altruism is a factor that can increase the perception of meaning in life, the moderating effect of altruism was included and it was aimed to present a comprehensive model. In this study, participants’ parenting status was compared in the context of life satisfaction with the aim of examining the mediating and moderating roles of meaning in life and altruism in this relationship. Meaning in life was measured in two sub-dimensions as presence of meaning in life and search for meaning in life. In addition, the relationship between participant groups’ life satisfaction and sociodemographic factors was also studied. The research sample consist of women and men aged 18-73. The research sample was reach through online sources and snowball sampling. Research ddata was collected using Sociodemographic Information Form, Life Satisfaction Scale, Meaning in Life Scale and Altruism Scale. To analyze the collected data, we used SPSS v31 and the Hayes PROCESS add-on. According to the analysis results, individual with children have higher life satisfaction those who do not have children. However, it was found that search for meaning in life partially mediates this relationship, while the presence of meaning in life mediates it. Furthermore, within this model and sample, altruism does not have a moderating effect. In conclusion, this study demonstrates that parenthood is a significant source that supports the perception of presence meaning in life, it also presents an important finding that people who can find meaning in life in different ways will also have higher life satisfaction.