Olasılıksal dilsel terim kümesine dayalı kargo firması öneri çalışması

Basit Öğe Kaydı
dc.authorid0000-0002-7885-1935
dc.authorid0000-0002-1150-7064
dc.contributor.authorÇoban, Veyselen_US
dc.contributor.authorAksezer, Sezgin Çağlaren_US
dc.date.accessioned2026-01-06T06:56:04Z
dc.date.available2026-01-06T06:56:04Z
dc.date.issued2023-07
dc.departmentIşık Üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Endüstri Mühendisliği Bölümüen_US
dc.departmentIşık University, Faculty of Engineering and Natural Sciences, Department of Industrial Engineeringen_US
dc.description.abstractTeknolojik, sosyal ve ekonomik değişimler tüketici davranışlarının da değişmesine neden olur. Klasik tüketim alışkanlıkları yerini teknolojik ve finansal değişimin bir sonucu olarak e-ticarete dayalı tüketime bırakır. E-ticaret tüketicilerin ürün ve hizmet taleplerini zaman ve ekonomik tasarruflar ile sağlamasına imkan verir. Eticaretin gelişmesinde ve yaygınlaşmasında önemli bir faktör olan tedarik sürecinin geliştirilmesi kargo hizmetleri ile gerçekleşir. Kargo hizmeti veren firmaların rekabete ve değişime karşı ayakta kalabilmesi kaliteli hizmet verme ve müşteri memnuniyeti sağlama yetkinlikleri ile sağlanabilir. Bu yetkinliklerin varlığı müşterilerin kendileri ya da başkaları üzerinden edindiği tecrübelerin aktarılması ile belirlenebilir. Mevcut müşteri dönüşleri potansiyel müşteriler için tavsiye mekanizmasının oluşmasını sağlar. Bu çalışma kullanıcı değerlendirmelerine dayanarak Türkiye'de kargo hizmeti veren yaygın altı firma için öneri sıralaması yapmayı amaçlar. Kullanıcıların geçmiş tecrübe bilgileri, anket yöntemi kullanılarak yapılan değerlendirmelerden elde edilir. Klasik sayısal ölçekler kullanıcı değerlendirmelerini yansıtmada sınırlı ve yetersiz kalır. Kullanıcıların tecrübe ve bilgilerini daha rahat yansıtmak ve anlamlandırmak için değerlendirme ölçeği olarak dilsel terimler kullanılır. Dilsel ifadeler düşünceleri aktarmada önemli bir araç olmasına rağmen bilgiyi aktarmada belirsizlikler barındırır. Dilsel ifadelerdeki belirsizliklerin çözümlenmesi için Olasılıksal Dilsel Terim Kümesi (ODTK) yöntem olarak kullanılır. ODTK değerlendirmelerin önem ve sıklığını tanımada olasılıksal değerleri kullandığı için bulanık bilgileri işleme imkanı sunar. Böylece ODTK, bilgi belirsizliklerinden arındırılmış değerlendirmelerin hesaplamalara yansıtılmasına ve faktörlerin önem düzeylerinin belirlenmesine yardımcı olur. Bu çalışmada ODTK yönteminin özgün uygulama örneği olarak kullanıcıya geçmiş seçimlerine göre kargo firması önerisi yapılır. Uygulamada altı kargo firması (Aras Kargo, MNG Kargo, PTT Kargo, Sürat Kargo, UPS Kargo, Yurtiçi Kargo) beş niteliğe (fiyat, personel, hız, güvenilirlik, ağ) göre değerlendirilir. Kargo şirketlerinin her nitelik için elde edilen sıklıkları kendi içinde normalize edilerek dilsel terimlerin olasılık değerleri hesaplanır. Kullanıcılardan elde edilen dilsel değerlendirmeler ve olasılık değerleri ODTK'ye dönüştürülerek kullanıcı değerlendirme matrisi oluşturulur. Kullanıcı değerlendirme matrisine dayanarak kargo firmaları için tanımlanan niteliklerin ağırlıklarını belirlemek için maksimum sapma en iyileme yöntemine başvurulur. Özelliklerin ağırlıklarını hesaplamak için kullanılan maksimum sapma en iyileme denklemlerinin basit çözümünü gerçekleştirmek için Lagrange fonksiyonu uygulanır. Lagrange fonksiyonu ile elde edilen ağırlık değerleri toplamları 1 olacak şekilde normalize edilir. Niteliklerin ağırlık değerleri aynı zamanda müşterilerin, kargo firmalarını değerlendirme niteliklerinin de derecelendirmesini sağlar. Bu değerler kargo firmalarının müşteri memnuniyeti sağlamada dikkat etmesi gereken nitelikleri de önceliklendirmiş olur. Kargo firmalarının beş nitelik için ikili karşılaştırmaları normalize ODTK'ye dayanarak olasılıksal dilsel kosinüs benzerlik yöntemi ile gerçekleşir. Kosinüs benzerlik yöntemi ile altı kargo firmasının ikili değerlendirmelerini içeren benzerlik matrisi elde edilir. Benzerlik matrisi, kullanıcının geçmiş seçimine göre alternatif kargo şirketlerinin sıralamasını verir.en_US
dc.description.versionPublisher's Versionen_US
dc.identifier.citationÇoban, V. & Aksezer, S. Ç. (2023). Olasılıksal dilsel terim kümesine dayalı kargo firması öneri çalışması. Paper presented at the Yönetim Araştırmaları / Mühendislik Uygulamaları Sempozyumu (YÖNAR/MU 2023), 85-86.en_US
dc.identifier.endpage86
dc.identifier.isbn9786256489844
dc.identifier.startpage85
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11729/6874
dc.identifier.urihttps://yonar23.dogus.edu.tr/duyurular/detay/yonar-mu-2023-sempozyumu-bildiri-ozetleri-kitabi-yayinlandien_US
dc.institutionauthorAksezer, Sezgin Çağlaren_US
dc.institutionauthorid0000-0002-1150-7064
dc.language.isotren_US
dc.peerreviewedYesen_US
dc.publicationstatusPublisheden_US
dc.publisherEğitim Yayınevien_US
dc.relation.ispartofYönetim Araştırmaları / Mühendislik Uygulamaları Sempozyumu (YÖNAR/MU 2023)en_US
dc.relation.publicationcategoryKonferans Öğesi - Ulusal - Kurum Öğretim Elemanıen_US
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccessen_US
dc.subjectOlasılıksal dilsel terim kümelerien_US
dc.subjectKargo hizmetien_US
dc.subjectLagrange fonksiyonuen_US
dc.subjectKosinüs benzerlik yöntemien_US
dc.titleOlasılıksal dilsel terim kümesine dayalı kargo firması öneri çalışmasıen_US
dc.typeConference Objecten_US
dspace.entity.typePublicationen_US

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
Olasiliksal_Dilsel_Terim_Kumesine_Dayali_Kargo_Firmasi_Oneri_Calismasi.pdf
Boyut:
13.08 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
İndir
Lisans paketi
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim Yok
İsim:
license.txt
Boyut:
1.17 KB
Biçim:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama:
İndir

Koleksiyon

Bildiri Koleksiyonu | Endüstri Mühendisliği Bölümü