2 sonuçlar
Arama Sonuçları
Listeleniyor 1 - 2 / 2
Yayın 20.yy sonrası Avrupa-Amerika ve Türkiye’de yönetmen odaklı avangart tiyatronun postdramatik örnekler üzerinden değerlendirilmesi(2022-04-01) Çetin, Yasin; Karabulut, Tufan; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sanat Bilimi Doktora ProgramıTiyatro, ritüelistik kökeninden günümüze kadar birçok değişim ve dönüşüm geçirmiştir. Tiyatro tarihine panoramik bir perspektiften bakıldığında bu değişimler gözlemlenmektedir. Bu panoramada 20. yüzyılın ise tiyatro tarihi için çok hareketli bir asır olduğu gözlemlenmektedir. 20. yüzyılın tamamı tiyatro perspektifinden incelendiğinde, kökeninden 20. yüzyıla kadar olan dönüşümlerden daha fazla hareketliliğin yaşandığı bir dönem ortaya çıkmaktadır. Tiyatroda 20. Yüzyılın sonlarına kadar dramatik yapı üzerinden tartışmalar gerçekleşirken 21. yüzyıla doğru geçişte postdramatik tiyatro tartışılmaya başlandığı gözlemlenmektedir. Tiyatro, tarihsel serüveninde kökeninden 21. yüzyıla kadar Aristoteles’in Poetika’da çerçevesini çizdiği dramatik yapıyı öz olarak belirlemiş, biçim anlamında da zaman içerisinde yenilik ve deneme amacıyla dönüşümlere uğramış olduğu tespiti yapılmaktadır. 21. yüzyıl, tiyatro perspektifinden “postdramatik tiyatro” kavramının konuşulmasıyla başlayan bir asır olma özelliği taşımaktadır. Dolayısıyla postdramatik kavramının en büyük ayak izlerinin 20. yüzyıl tiyatrosunun içerisinde olduğu varsayılmaktadır. 20. yüzyıl, tiyatro açısından özellikle yönetmenlik kavramının ortaya çıkışıyla tiyatronun daha bir disipline, düzenli bir yapıya kavuştuğu, sahne, kostüm, oyunculuk, reji anlamında tiyatronun neredeyse tüm bileşenleri ile ilgili denemelerin yapıldığı bir asır olma özelliği taşımaktadır. Tiyatro üzerinde önce yönetmenlik kavramının keşfedildiği, sonrasında tarihsel avangartlar ve avangart yönetmen girişimleriyle tiyatronun seyir biçiminden, oyunculuk biçimine kadar sorgulandığı, yeniden yapılandırılmaya çalışıldığı bir asır olmuştur. Bu zaman diliminde ilk yönetmen Saxe Meiningen Dükü II. George, Rusya’da Stanislavski, Meyerhold, Vakhtangov, Tairov, Avrupa’da Richard Wagner, Otto Brahm, Adolphe Appia, Edward Gordon-Craig, Max Reinhardart, Erwin Piscator, Bertold Brecht, Antonin Artaud, Andre Antoine, Jeryz Grotowski, Ariane Mnouchkine, Peter Brook, Thomas Ostermeier, Eugenio Barba, Pina Bausch, Amerika’da Robert Wilson, Augusto Boal, Richard Schechner, The Living Theatre, Bread and Puppet Theatre, Çevresel tiyatro örnekleri, Türkiye’de ise Bilsak, TAL, Oyuncu Stüdyosu ve Ferhan Şensoy gibi tiyatro oyuncuları, yönetmenleri, grupları yeni denemeler yapmışlardır. Tüm bu denemeler, yeni girişimlerin oluşturduğu izlek takip edildiğinde en son postdramatik kavramının konuşulmasıyla 21. yüzyılın başladığı gözlemlenmektedir. Güncel tiyatro sahnelemelerinde 20. yüzyılda yaşamış tiyatro insanlarının tiyatroya kattığı yenilikleri, unsurları görmek mümkündür. Çünkü o dönemde bu yönetmen ve oyuncuların birbirlerini etkilediği, daha sonrasında ise ardıllarını etkileyerek yaptıkları denemelerin uzun yıllar etkisini sürdürdüğü tespit edilmektedir. Tam da bu noktada unsurların ve kavramların iç içe geçtiği dönemde ise postdramatik kavramının konuşulduğu, tartışıldığı gözlemlenmektedir.Yayın Avangart sanat ve avangart olanın işlevi; Moskova Sanat Tiyatrosu örneği(Mehmet Ali KARAMAN, 2022-03-03) Çetin, YasinAvangart sanat tartışmalarının günümüzde hala akademilerde tartışılan konular arasında olduğu bilinmektedir.Avangart kelimesi sanatta “yeni, öncü” başta olmak üzere “iddialı” gibi anlamlarda kullanılmaktadır. Avangartıntanımına dair tartışmalar devam etse de bir çerçeve içerisinde avangart olanın genel portresini çizmek mümkündür.Bu çerçevede avangart olanın en önemli özelliği, kendinden öncekini yıkıp yerine yenisini inşa etmesidir. Bu durumavangart tavrın, sanatın gelişimine ve değişimine sunduğu katkı açısından önemlidir.Moskova Sanat Tiyatrosunun (MST) çalışmaları incelendiğinde, Rus Tiyatrosuna bu avangart tavrı getirdiği açıkçagörülmektedir. MST’nu Viladimir Nemirovich Danchenco ile birlikte kuran Konstantin Stanislavski, dönemin RusTiyatrosunda yaşanan oyunculuk sorunlarına radikal denebilecek teorik ve pratik çözümler üretmiş; Çehov gibiyazarların tanınmasına, üretmesine katkı sağlamıştır. Araştırmalarının ve bulgularının çıktıları üzerinde tiyatroteorisyenleri ve pratisyenleri tarafından halen çalışılmakta, tartışılmaktadır. MST’nun yetiştirdiği ilk öğrencilerden veyönetmenlerden olan Vsevolod Meyerhold, Alexander Tairov ve Yevgeny Vakhtangov, başta hocalarıStanislavski’nin çalışmaları olmak üzere birbirlerinin tiyatro düşüncelerine alternatifler üreterek Rus Tiyatrosunaavangart tavrı getirmişlerdir. Bu çerçevede adı geçen tiyatro adamlarının sahneye getirdikleri öncü hareketler,Avangart kavramı üzerinden incelenecek ve dört yönetmenin çalışmaları ve tiyatro sanatına katkıları araştırılacaktır.
