11 sonuçlar
Arama Sonuçları
Listeleniyor 1 - 10 / 11
Yayın The effect of the interaction between autistic traits and psychotic proneness on empathy: a cross-sectional study with a non-clinical sample(Emerald Publishing, 2023-11-08) Yıldırım, ElifPurpose: Recent evidence indicates an improving effect of the co-occurrence of autistic traits and psychotic symptoms on social cognition, but there is no agreement on the effect of the interaction between autistic traits and psychotic proneness on empathy. The aim of this study is to examine the effect of the interaction between autistic traits and positive psychotic experiences on cognitive and affective empathy. Design/methodology/approach: The sample consisted of 420 adults aged between 18 and 60. Assessments were administered anonymously online. Empathic abilities were evaluated by the Interpersonal Reactivity Index (IRI). While Autism Spectrum Quotient (AQ) was applied to measure autistic traits, The Community Assessment of Psychic Experience (CAPE) was used as a measurement of positive psychotic experiences. Findings: A series of regression analyses showed that although AQ and CAPE scores were not correlated with cognitive-IRI, the interaction between these scores predicted cognitive-IRI scores. It was found that the personal distress subscale of IRI was significantly associated with AQ, but this relationship was moderated by CAPE scores. Originality/value: These findings provide a different perspective on understanding social cognitive impairments in autism, which may have potential clinical implications. Findings also contribute to explaining the individual differences in empathic abilities.Yayın Neuropsychiatric outcomes and caregiver distress in primary progressive aphasia(Wiley, 2023-01) Seçkin, Mustafa; Yıldırım, Elif; Demir, İlayda; Orhun, Ömer; Bülbül, Ezgi; Velioğlu, H. Aziz; Öget, Öktem; Yeşilot, Nilüfer; Çoban, Oğuzhan; Gürvit, HakanBackground: In this study, we aimed to outline the neuropsychiatric consequences of primary progressive aphasia (PPA) and to understand how neuropsychiatric symptomatology affects distress in caregivers. Methods: The Neuropsychiatric Inventory (NPI) including the distress index (NPI-Distress) was used. Additional information about the caregiver burden was obtained using Zarit Burden Interview (ZBI). NPI, NPI-Distress, and ZBI data from 17 patients with a clinical diagnosis of PPA were compared with 10 stroke aphasia patients. Neuropsychiatric symptomatology was investigated based on three clusters; Mood, Frontal/Comportmental, and Psychotic/Disruptive. Additionally, the Activities of Daily Living Questionnaire (ADLQ) was used to outline the functional impairment. Twelve healthy controls were included to compare the neurocognitive test scores with PPA and stroke aphasia groups. Results: A greater number of neuropsychiatric symptoms were observed in the PPA group compared to the stroke aphasia group. The number of symptoms in Mood, and Frontal/Comportmental clusters were greater than the number of symptoms in Psychotic/Disruptive clusters in the PPA group, whereas no significant relationship between the number of symptoms and symptom clusters was found in the stroke aphasia group. In the PPA group, a strong correlation was found between the NPI-Frequency × Severity scores and the NPI-Distress scores. Moreover, the NPI-Distress scores in the PPA group strongly correlated with the ZBI scores. Scores for anxiety, irritability/lability, and apathy had a stronger correlation with the NPI-Distress scores compared to the other NPI symptoms. The Communication subscale was the most impaired domain in the PPA group. Travel, and Employment and Recreation subscales showed greater functional impairment in the stroke aphasia group compared to the PPA group. Conclusions: Neuropsychiatric symptoms in PPA in our study were more frequent than previously reported. Furthermore, the distress index of the NPI was not only correlated with the severity of the neuropsychiatric symptoms but also reflected the overall burden on the caregivers in the PPA group.Yayın An investigation of affective personality traits in Alzheimer’s disease: seeking as a possible predictor for early-stage Alzheimer’s dementia(Routledge, 2023-09) Soncu Büyükişcan, Ezgi; Yıldırım, Elif; Demirtaş Tatlıdede, Aslı; Bilgiç, Başar; Gürvit, HakanObjective: The aim of the current study was to investigate affective personality traits in Alzheimer’s disease, a neurodegenerative condition mainly characterized by episodic memory impairment. Method: The sample included 69 participants from 3 diagnostic categories. Twenty-five participants were diagnosed with subjective cognitive impairment (SCI), 26 participants were diagnosed with mild cognitive impairment of the amnestic type (aMCI), and the remaining 18 participants were diagnosed with early-stage Alzheimer’s dementia (ADD). Diagnostic labels were given as a result of detailed neurological, neuropsychological, and neuroradiological assessment. Affective personality traits were assessed via Affective Neuroscience Personality Scales (ANPS). Results: The only significant intergroup difference was obtained for the SEEKING subscale of ANPS. Here, ADD group scored significantly lower compared to the SCI group. The results of logistic regression analysis also indicated that SEEKING score successfully predicted early-stage ADD diagnosis. Conclusion: The results suggest that a specific personality constellation characterized by reduced investment in the outside world might be associated with Alzheimer’s disease, either as a risk factor or a byproduct of the neurodegenerative process initiated by AD pathology.Yayın Dijital nöropsikoloji: yaşlı bireylerin bilişsel işlevlerinin değerlendirilmesinde kullanılan teknolojik yaklaşımlar(İ.Ü. EDEBİYAT FAKÜLTESİ, 2022-04-12) Yıldırım, ElifNüfusun yaşlanması ile paralel olarak demans tanılı kişilerin sayısı artmaktadır. Demans seyrinin iyileştirilmesi için kritik bir öneme sahip olan bilişsel bozuklukların erken saptanmasında nöropsikolojik değerlendirmenin büyük bir rolü olduğu kabul edilmektedir. Sıklıkla klasik kâğıt- kalem testleri ile uygulanan nöropsikolojik değerlendirme, günümüzde gelişen teknoloji ile birlikte dijitalleşmeye başlamıştır. Özellikle de Covid–19 pandemisi ile birlikle bu dijitalleşme ivme kazanmıştır. Bu çalışmada, yaşlı bireylerin nöropsikolojik değerlendirmelerinde kullanılan dijital yaklaşımların incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, telenöropsikoloji, bilgisayarlı nöropsikolojik değerlendirme bataryaları, mobil teknoloji ya da web temelli değerlendirme araçları ve sanal gerçeklik, arttırılmış gerçeklik gibi yenilikçi teknolojik yöntemlere dayanan ölçümleri içeren dijital yaklaşımların eleştirel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Sıklıkla videokonferans aracılığı ile nöropsikolojik testlerin uzaktan uygulanmasına odaklanan telenöropsikoloji çalışmaları ile ilgili sonuçlar bu yöntemin güvenilir ve geçerli olduğunu belirtmektedir. Bilgisayarlı bataryalar ve mobil teknolojiye dayanan yöntemler, klinik dışı bireysel uygulamaya olanak sağlamakta ve geniş örneklemli takip çalışmaları için altyapı hazırlamaktadır. Sanal gerçeklik gibi yeni teknolojilerin kullanıldığı değerlendirme yöntemler ise henüz emekleme aşamasında olsa da daha hassas ölçümlerin yapılması için büyük potansiyel taşımaktadır. Ulaşılabilirliğin artması ve ölçümlerin standartlaşması gibi avantajlar taşıyan dijital yaklaşımlar içinde sıklıkla kullanılan yöntemlerin büyük bir kısmının klasik kağıt-kalem testleri ve hastaların tanıları ile tutarlı olduğu gösterilmiştir. Fakat dijital yaklaşımların detaylı psikometrik analizlerinin yapılması ve iyi uygulama rehberlerinin geliştirmesi konusunda çeşitli eksiklikler bulunmaktadır. Buna ek olarak, dijital yaklaşımların uzman-hasta ilişkisinde zorluk yaratabileceği ve hastanın test sırasında gözlemlenmesi konusunda kısıtlılıklar taşıdığı belirtilmektedir. Her ne kadar dijital nöropsikoloji uygulamalarının yarattığı kısıtlılıklar mevcut olsa da, dijital yaklaşımlar hastalar, alandaki uzmanlar ve sağlık sistemi açısından önemli faydalar sağlama potansiyeline sahiptir. Bu nedenle, tüm taraflar açısından fayda sağlayacak akademik ve klinik çalışmaların yapılması önem taşımaktadır.Yayın The effect of psychotic proneness and psychopathy on theory of mind(Wiley, 2024-02) Atakan, Begüm; Yıldırım, ElifThis study aimed to investigate the interaction between positive psychotic experiences and psychopathic traits on the theory of mind in a non-clinical sample. The results showed that distinct constructs of psychopathy can lead to distinct theory of mind profiles when interacting with psychotic proneness.Yayın Genç ve yaşlı yetişkinlerdeki sosyal medya kullanımının psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisi(Işık Üniversitesi Yayınları, 2023-04-10) Hanbay, Yağmur Hilal; Yıldırım, ElifGünümüzde sosyal medya (SM), insanların birbirleriyle iletişim ve etkileşimde olmasını sağlayan uygulamalar olarak tanımlanmaktadır. Bununla birlikte, SM’nin bazı olumsuz etkileri de gözlenmeye başlamıştır. Yapılan çalışmalar, SM kullanım sıklığının artmasıyla gençlerde psikolojik belirtilerin de artış gösterebildiği ve bu durumun psikolojik iyi oluşu olumsuz yönde etkileyebileceği yönündedir. Diğer bir taraftan, bilgi ve iletişim teknolojisi yoluyla sosyal etkileşimin yaşlı bireylerde psikolojik iyi oluşu arttırdığı öne sürülmekle birlikte, yaşlı yetişkinlerde SM kullanımının psikolojik iyi oluş üzerindeki etkileri konusunda bir fikir birliği bulunmamaktadır. Bu çalışmada SM kullanım özelliklerinin genç ve yaşlı yetişkinlerin psikolojik iyi oluşları üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nicel bir araştırma olan bu çalışmanın örneklemini 18-25 yaşları arasındaki 112 genç ve 65-85 yaş arasındaki 76 yaşlı yetişkin oluşturmaktadır. Katılımcılara SM Kullanım Formu, Beck Anksiyete Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu ve Beck Depresyon Ölçeği verilmiştir. Yapılan analizler sonucunda kullanım özelliklerinin yaş grupları arasında farklılık gösterdiği ve SM kullanımının psikolojik iyi oluş ile ilişkili olduğu; fakat yaşlı yetişkinlerde ilişkili olmadığı saptanmıştır. Bulgular, SM ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide yaşın etkili bir faktör olabileceğine işaret etmektedir. Buna ek olarak, SM kullanımının yaşlı bireylerin psikolojik iyi oluşlarını üzerinde etkisi olmayacağı fakat artmış SM kullanımının gençlerdeki psikolojik iyi oluşu olumsuz yönde etkileyebileceği öne sürülebilir.Yayın Uzaktan nöropsikolojik değerlendirme: telenöropsikoloji(BAYT Yayıncılık, 2024-05-25) Yıldırım, Elif; Soncu Büyükişcan, Ezgi; Akça Kalem, Şükriye; Gürvit, İ. HakanAmaç: Nöropsikolojik testlerin hastalara uzaktan, telefon ve videokonferans aracılığı ile yapılan uygulamalarını içeren telenöropsikoloji, uzakta yaşayan ya da hareket kısıtlılığı bulunan hastaların sağlık hizmetlerine ulaşım imkânını genişletebilmektedir. Covid-19 pandemisinin ortaya çıkması ile kognitif değerlendirmelerde telenöropsikoloji kullanımı önemli bir artış göstermiştir. Bu derlemede telenöropsikoloji ile ilgili yapılan çalışmaların sonuçlarının ve telenöropsikolojik değerlendirme ile ilgili temel esasların eleştirel bir şekilde gözden geçirilmesi amaçlanmıştır. Buna ek olarak, bu derlemede Türkiye uygulamaları için geliştirilmiş “ev temelli telenöropsikoloji uygulama rehberi” genel hatları ile paylaşılmıştır. Yöntem: Web of Science ve Pubmed veri tabanları kullanılarak konu ile ilgili erişilebilen tüm makale türlerini kapsayan bir şekilde literatür taraması yapılmıştır. Bulgular: Klinik temelli ve ev temelli telenöropsikolojik değerlendirme ile ilgili çalışmaların sonuçları dikkat, bellek, yürütücü işlevler ve dil gibi kognitif işlevleri değerlendiren ve özellikle sözel uygulamaya dayanan nöropsikolojik testlerin telenöropsikolojik değerlendirmede güvenilir bir şekilde uygulanabileceğini göstermektedir. Fakat telenöropsikolojik değerlendirmeye alınacak hastaların yönlendirilmesinde, değerlendirmede kullanılacak testlerin seçiminde ve etik konularda dikkat edilmesi gereken unsurlar bulunmaktadır. Buna ek olarak, telenöropsikolojik değerlendirmenin etkili bir şekilde yürütülmesi için görüşme öncesinde ve sırasında hem klinisyenin hem de hasta ve/veya hasta yakınının uygulanması önerilen adımların takip edilmesi önemlidir. Sonuç: Her ne kadar klinik nöropsikoloji pratiğinde hasta ile doğrudan temas kurmak önemli bir unsur olsa da gerekli durumlarda ve yetkin uzmanlar tarafından uygun uygulama prosedürleri takip edilerek yapılan telenöropsikolojik değerlendirmeler yüz yüze değerlendirmeler için iyi bir alternatif olabilir.Yayın Cognitive reserve and aging: impacts on theory of mind and executive functions(Routledge, 2025-03) Şandor, Serra; Hıdıroğlu Ongun, Ceren; Yıldırım, ElifAim: This study examines the effects of cognitive reserve (CR) on Executive Functions (EF) and Theory of Mind (ToM). While CR is suggested to mitigate age-related cognitive decline, its relationship with social cognition remains limited and inconsistent in the literature. It was hypothesized that the effect of CR on ToM might be indirect, mediated by EF and working memory. Methods: 225 cognitively healthy participants were included. CR was measured with the Cognitive Reserve Index Questionnaire, EF with verbal fluency and the Stroop Test, and WM using digit span tasks. Structural Equation Modeling was used to analyze the relationships among CR, EF, WM, and SC, controlling for age and gender. Results: CR was significantly associated with both RMET and FPRT performances. Mediation analysis revealed the direct effects of CR on RMET performance, while the effects on FPRT performance were mediated by executive functions. WM had a partial mediating effect on EF and ToM, but did not directly influence FPRT. Education was most strongly associated with RMET performance, while leisure activities were linked to FPRT performance. Conclusion: These findings suggest that CR indirectly supports ToM by enhancing EF and highlight the importance of interventions aimed at strengthening executive control to support social cognition in aging.Yayın Decision making, emotion recognition and childhood traumatic experiences in murder convicts ımprisoned with aggravated life sentence: a prison study(Turkish Neuropsychiatric Society, 2025-03) Çıkrıkçılı, Uğur; Yıldırım, Elif; Buker, Seda; Ger, Can; Erözden, Ozan; Gürvit, Hakan; Saydam, BilginIntroduction: Decision-making and emotion recognition are two fundamental themes in social cognition. Disorders in these areas can lead to interpersonal, psychosocial, and legal problems for the individual and society. The likelihood of consequent aggression and crime makes them foci of forensic psychiatry over time. In this study, two developmental disorders that have a clear relationship with crime, that are antisocial personality disorder (ASPD), and psychopathy are investigated for their relationship with these social cognitive deficits.Methods: The present study involved 23 male prison inmates who were diagnosed with both antisocial personality disorder and psychopathy, as well as 23 control participants who were matched for age, gender, and level of education. Following the psychiatric interview, Reading the Mind in the Eyes Test (RMET), the Iowa Gambling Test (IGT), Toronto Alexithymia Scale (TAS), Defense Styles Questionnaire (DSQ), Childhood Psychic Trauma Scale (CTQ), Hare Psychopathy Checklist (PCL-R) were administered to all participants. Results: The results of the study showed that ASPD group performed statistically worse than healthy controls in TAS, CTQ, all items of DSQ, PCL-R Factor 1 and 2, and all the IGT scores (p<0.05). There were no statistically significant difference between in the RMET test performancesConclusion: These results suggest that ASPD and psychopathy lead to impaired decision-making behaviors due to the inability to recognize one’s own emotions and impulsivity, and that these characteristics play a critical role in the criminal behavior of individuals. In addition, contrary to expectations, the results of affective theory of mind assessed with the RMET showed similar characteristics in homicide convicts and healthy controls. These data indicate the need for further research in the field of forensic psychiatry.Yayın Reliability of direct-to-home teleneuropsychological assessment: a within-subject design study(Routledge, 2025-07-04) Yıldırım, Elif; Soncu Büyükişcan, Ezgi; Akça Kalem, Şükriye; Gürvit, HakanObjective: During the COVID-19 pandemic, the need to continue diagnosis and treatment processes, in addition to scientific research, led to a rapid shift towards direct-to-home tele-neuropsychology administrations, the reliability and validity of which had not been clearly established then. This study, therefore, aimed to examine the reliability of direct-to-home tele-neuropsychological assessment (TNP). Method: The sample included 105 cognitively healthy individuals aged between 50–83 years, and 47 patients diagnosed with neurocognitive disorders (mild cognitive impairment and early-stage Alzheimer’s type dementia). All participants underwent both face-to-face and teleneuropsychological assessments in a counterbalanced order. Results: The results revealed that performances across measures of attention, working memory, verbal fluency, verbal and visual memory, and visual perception were comparable across assessment modalities. Intraclass correlation coefficients of the tests ranged from.54 to.92. Conclusions: The findings of the study provide support for direct-to-home teleneuropsychological assessment among patients with neurocognitive disorders. Neuropsychological tests relying on verbal administration and independent of motor performance may represent a reliable alternative for this patient group when administered in settings where external distractions or technological limitations are controlled. For cognitively healthy individuals, on the other hand, the reliability of the TNP application is more questionable for memory and some executive function tests and therefore needs further exploration.
