2 sonuçlar
Arama Sonuçları
Listeleniyor 1 - 2 / 2
Yayın Ortoreksiya nervosa eğilimi ve dikkat yanlılıkları arasındaki ilişkide obsesif-kompulsif belirtilerin düzenleyici ve yeme tutumunun aracı rolü: bir göz izleme çalışması(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-06-24) Okandan, Buse; Erdoğdu, Emel; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Clinical PsychologyOrtoreksiya Nervoza (ON), sağlıklı beslenmeye yönelik aşırı ilgi ve katı tutumlarla karakterize edilen, henüz tanı kılavuzlarında yer almayan fakat klinik ilgiyi giderek daha fazla üzerine çeken bir yapıdır. ON’nin yeme bozuklukları (YB) ve obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) ile gösterdiği benzerlikler, bu yapının nasıl kategorize edilmesi gerektiği konusunda süregelen tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu doğrultuda, ON’nin yalnızca davranışsal özelliklerinin değil, aynı zamanda bilişsel süreçlerle olan ilişkilerinin de incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışma, ON eğilimi ile dikkat yanlılığı arasındaki ilişkiyi, yeme tutumu ve obsesif-kompulsif belirtiler bağlamında deneysel bir yöntem olan göz izleme tekniği ile araştırmayı amaçlamıştır. Çalışma iki aşamadan oluşmuştur. Tarama aşamasına, klinik tanısı bulunmayan 347 sağlıklı yetişkin katılmış; bu aşamada ORTO-11, Yeme Tutum Testi Kısa Formu (YTT-26) ve Maudsley Obsesif-Kompulsif Soru Listesi (MOKSL) katılımcılara uygulanmıştır. Deneysel aşamada ise ON eğilimi yüksek (n=17) ve düşük (n=17) bireylerden oluşan iki grup oluşturulmuştur. Katılımcılara daha önce ön çalışması gerçekleştirilerek seçilen sağlıklı, sağlıksız yiyecek ve nötr nesnelerden oluşan 30 çift görsel gösterilmiş ve her bir çift için 8 saniyelik süre boyunca göz hareketleri kaydedilmiştir. Dikkat yanlılığı dört bileşen üzerinden değerlendirilmiştir: ilk bakış yönü/süresi, toplam bakış süresi, toplam bakış sayısı ve ilgi alanları arası geçiş sayısı. Hayes’in PROCESS Model 5 analizi kullanılarak, ortorektik eğilim ile dikkat yanlılığı arasındaki ilişkide yeme tutumunun aracı, obsesif-kompulsif belirtilerin ise düzenleyici etkisi test edilmiştir. Tarama aşaması için yapılan analizler ışığında deney aşamasından elde edilen bulgular, ortorektik eğilimlerin yeme tutumlarını tüm dikkat yanlılığı parametrelerinde anlamlı ve negatif biçimde yordadığını göstermiştir. Ancak bu ilişkinin aracılık ve düzenleyicilik üzerindeki etkisi dikkat parametrelerine ve uyaranın türüne göre farklılık göstermiştir. İlk bakış yönü ve süresinde anlamlı bir etki saptanmamış; toplam bakış süresi ve sayısında ise grup farkı olmaksızın bazı uyaran türlerinde dikkat kaçınmasına işaret eden örüntüler ortaya çıkmıştır. İlgi alanları arası geçiş sayısı ise anlamlı bir etki göstermemiştir. Sonuç olarak bu tez çalışması, ON’nin yalnızca yeme tutumlarını değil, aynı zamanda dikkat süreçlerini ve psikopatolojik yapılarla olan ilişkisini de etkileyebilecek bilişsel bir yapı olduğunu ortaya koymakta ve alandaki teorik tartışmalara katkı sunmaktadır.Yayın Geç ergenlik dönemindeki üniversite öğrencilerinin obsesif-kompulsif belirtileri ve yeme tutumları arasındaki ilişkide bilişsel ve psikolojik esnekliğin aracı rolü(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-23) Yılmaz, Burçin; Erdoğdu, Emel; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Clinical PsychologyBu araştırma, geç ergenlik dönemindeki üniversite öğrencilerinde obsesifkompulsif belirti düzeyleri ile yeme tutumları arasındaki ilişkide bilişsel ve psikolojik esneklik düzeylerinin aracı rolünü değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ayrıca bu değişkenlerin sosyodemografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini de incelenmiştir. Örneklem, 18-24 yaş aralığındaki 373 üniversite öğrencisinden oluşmuştur. Veriler, Sosyodemografik Bilgi Formu, Maudsley Obsesif Kompulsif Belirtiler Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Psikolojik Esneklik Ölçeği ve Yeme Tutumu Testi doldurularak çevrimiçi olarak toplanmıştır. Analizler SPSS 26. Versiyonu kullanılarak yapılmış ve Pearson korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, obsesif-kompulsif semptomlar ile bilişsel esneklik arasında zayıf negatif bir korelasyon ve psikolojik esneklik ile orta düzeyde negatif bir korelasyon olduğunu göstermiştir. Obsesif-kompulsif semptomlar, yeme tutumlarıyla zayıf ve pozitif bir şekilde ilişkilidir. Bilişsel esneklik, yeme tutumlarıyla orta düzeyde negatif bir ilişki gösterirken, psikolojik esneklik zayıf negatif bir ilişki göstermiştir. Sosyodemografik değişkenler incelendiğinde yeme tutumu ve bilişsel esneklik cinsiyete göre, obsesif-kompulsif belirti düzeyi ailede psikiyatrik tanı varlığına göre farklılaşırken psikolojik esneklik hiçbir değişken için farklılaşmamıştır. Ayrıca, regresyon analizleri obsesif-kompulsif semptomların, bilişsel esnekliğin ve psikolojik esnekliğin yeme tutumlarını önemli ölçüde yordadığını göstermiştir. PROCESS aracı analizinin dördüncü modelinde, obsesif-kompulsif semptomların yeme tutumlarını her iki esneklik değişkeni aracılığıyla etkilediği ortaya çıkmıştır. Bilişsel esneklik bu ilişkiyi kısmen aracılık ederken, psikolojik esneklik tam bir aracı görevi görmüştür; her iki değişken de modele aynı anda dahil edildiğinde, birlikte tam bir aracı etki göstermiştir. Bu bulgular, üniversite öğrencilerinin yeme davranışlarında esneklikle ilgili süreçlerin önemini vurgulamakta ve hem akademik araştırmalara hem de pratik uygulamalara katkıda bulunması beklenmektedir.
